Informacja o zmianach w przepisach prawa, przybliżenie zagadnienia, możliwości pobierania próbek oraz oznaczenia badanej cechy, dodatkowe zalecenia dotyczące badań czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy.
Zmiana przepisów
Do dnia 20 lutego 2023 r. wartość NDS silnika Diesla — frakcji respirabilnej wynosi 0,5 mg/m³:
| L.p. | Nazwa i numer | NDS [mg/m³] | NDSCh | NDSP | Uwagi |
|---|---|---|---|---|---|
| 468 | Spaliny silnika Diesla — frakcja respirabilna [-] | 0,5 | – | – | – |
Od dnia 21 lutego 2023 r. zacznie obowiązywać nowy1, 2 NDS spalin emitowanych z silników Diesla — mierzony jako węgiel elementarny — 0,05 mg/m³:
d) lp. 468 otrzymuje brzmienie:
| L.p. | Nazwa i numer | NDS [mg/m³] | NDSCh | NDSP | Uwagi |
|---|---|---|---|---|---|
| 468 | Spaliny emitowane z silników Diesla [-] — mierzone jako węgiel elementarny | 0,05 | – | – | – |
Nowe określenie wartości najwyższych dopuszczalnych stężeń wymaga nowej metody pomiaru, zupełnie odmiennej od dotychczas akceptowanej. Dotychczasowa metoda pomiaru — jako frakcja respirabilna pyłu — przestaje mieć zastosowanie.
Nasze laboratorium nie posiada akredytacji nowej metody badania spalin Diesla — jako węgiel elementarny; na chwilę obecną nie posiadamy oraz nie zakupimy urządzenia do tej metody.
Możliwe jest akredytowane pobieranie próbek powietrzaA do oceny narażenia zawodowego na stanowiskach pracy wykonane przez nasze laboratorium OIKOS na filtr kwarcowy umieszczony w kasecie, wytypowanie akredytowanego podwykonawcy badań oraz podanie akredytowanego wyniku do obliczenia akredytowanego wskaźnika narażeniaA, który może być przeznaczony i wykorzystywany do oceny zgodności w obszarach regulowanych prawnie5.
Zmiany nie stanowią żadnej przeszkody we współpracy z Państwa przedsiębiorstwami.
Zalecane badania uzupełniające
Mając na uwadze wytyczne2 Centralnego Instytutu Ochrony Pracy oraz Instytutu Medycyny Pracy do pomiarów na stanowiskach pracy w narażeniu na spaliny silników Diesla, Laboratorium OIKOS zaleca oraz oferuje kompleksowe badania czynników chemicznych w środowisku pracy metodami akredytowanymi:
- tlenek węgla (CO)A
- tlenek azotu (NO)A
- ditlenek azotu (NO2)A
- formaldehydA
- WWA (suma iloczynów stężeń i współczynników rakotwórczości 9 rakotwórczych WWA)A
Spośród tych czynników chemicznych WWA — wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne — oraz formaldehyd są substancjami rakotwórczymi w środowisku pracy.
Metody akredytowane
3.1 Tlenek węgla (CO) i ditlenek węgla (CO2)
| Przedmiot | Badane cechy / metoda | Dokument odniesienia |
|---|---|---|
| Środowisko pracy — powietrze | Stężenie gazów. Zakres: CO (2,4 – 187) mg/m³. Metoda elektrochemiczna. | IB-22, wydanie nr 4 z dnia 03.08.2016 r. |
| Środowisko pracy — powietrze | Stężenie ditlenku węgla. Zakres: (695 – 73 290) mg/m³. Metoda elektrochemiczna. | IB-129, wydanie nr 1 z dnia 05.03.2020 r. |
Numer Zakresu akredytacjiA: AB 934.
NDS3: l.p. 501 — Tlenek węgla — CAS 630-08-0 — NDS: 23 mg/m³ — NDSCh: 117 mg/m³.
3.2 Tlenek azotu (NO) i ditlenek azotu (NO2)
| Przedmiot | Badane cechy / metoda | Dokument odniesienia |
|---|---|---|
| Środowisko pracy — powietrze | Stężenie / zawartość tlenku azotu. Zakres: (0,12 – 5,0) mg/m³; (0,0010 – 0,045) mg w próbce. Metoda chromatografii jonowej (IC). | OSHA Method 190 |
| Środowisko pracy — powietrze | Stężenie / zawartość ditlenku azotu. Zakres: (0,07 – 14,0) mg/m³; (0,00063 – 0,0420) mg w próbce. Metoda chromatografii jonowej (IC). | OSHA Method 182 |
Numer Zakresu akredytacjiA: AB 934.
NDS3: l.p. 498 — Tlenek azotu — CAS 10102-43-9 — NDS: 2,5 mg/m³.
NDS3: l.p. 195 — Ditlenek azotu — CAS 10102-44-0 — NDS: 0,7 mg/m³ — NDSCh: 1,5 mg/m³.
3.3 Formaldehyd
| Przedmiot | Badane cechy / metoda | Dokument odniesienia |
|---|---|---|
| Środowisko pracy — powietrze | Stężenie / zawartość formaldehydu. Zakres: (0,0017 – 20) mg/m³; (0,0001 – 0,1) mg w próbce. Metoda HPLC z detekcją spektrofotometryczną (HPLC-UV). | Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy 1999, nr 22, s. 96–100 |
Numer Zakresu akredytacjiA: AB 934.
NDS3: l.p. 248 — Formaldehyd — CAS 50-00-0 — NDS: 0,37 mg/m³ — NDSCh: 0,74 mg/m³ (skóra).
3.4 Wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA)
| Przedmiot | Badane cechy / metoda | Dokument odniesienia |
|---|---|---|
| Środowisko pracy — powietrze | Stężenie / zawartość WWA. Zakresy podane poniżej. Metoda HPLC z detekcją fluorescencyjną oraz spektrofotometryczną (HPLC-FLD/UV). Wskaźnik narażenia jako suma iloczynów stężeń i współczynników rakotwórczości 9 rakotwórczych WWA (z obliczeń). | PN-Z-04240-5:2006 z wyłączeniem pkt. 1, 5.6, 5.7, 5.8 — IB-76, wydanie nr 3 z dnia 15.07.2013 r. |
| Związek | Zakres stężeń [mg/m³] | Zakres zawartości [mg w próbce] |
|---|---|---|
| antracen | 0,00019 – 0,0038 | 0,000075 – 0,0015 |
| benzo(a)antracen | 0,000015 – 0,0038 | 0,000006 – 0,0015 |
| chryzen | 0,00019 – 0,0038 | 0,000075 – 0,0015 |
| benzo(b)fluoranten | 0,000015 – 0,0038 | 0,000006 – 0,0015 |
| benzo(k)fluoranten | 0,000015 – 0,0038 | 0,000006 – 0,0015 |
| benzo(a)piren | 0,000015 – 0,0038 | 0,000006 – 0,0015 |
| dibenzo(a,h)antracen | 0,000015 – 0,0038 | 0,000006 – 0,0015 |
| benzo(g,h,i)perylen | 0,000075 – 0,0038 | 0,000006 – 0,0015 |
| indeno(1,2,3-c,d)piren | 0,000015 – 0,0038 | 0,000006 – 0,0015 |
Numer Zakresu akredytacjiA: AB 934.
NDS3: l.p. 503 — Wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA) — jako suma iloczynów stężeń i współczynników rakotwórczości 9 rakotwórczych WWA — NDS: 0,002 mg/m³ (skóra).
Należy zaznaczyć, że metoda HPLC badania formaldehydu pozwala na równoczesne oznaczenie akroleiny (akryloaldehydu), która może występować w spalinach silnikowych.
Przypisy
- Rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 18 lutego 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz.U. 2021, poz. 325).
- Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 12 czerwca 2018 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz.U. 2018, poz. 1286).
- Literatura źródłowa: M. Pośniak i in., „Spaliny silników Diesla — zagrożenie dla zdrowia pracowników”, Bezpieczeństwo Pracy 9/2001; M. Pośniak, „Spaliny silników Diesla — zasady i metody oceny narażenia zawodowego”, Medycyna Pracy 2003, 54(4); M. Oze-Oguzwaom, T. J. Smith, „Diesel Exhaust Particles in the Work Environment and their Analysis”, Industrial Health 2004, 42; S. Czerczak i in., „Spaliny silnika Diesla — Dokumentacja proponowanych wartości narażenia zawodowego”, Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy 2005, nr 3(45); „Wytyczne szacowania ryzyka zdrowotnego dla czynników rakotwórczych”, Łódź, IMP 1997; Monografia: „Spaliny silnika Diesla — frakcja respirabilna”, CIOP-PIB, Warszawa 2010; Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy 2020, nr 4(106), s. 143–162.
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz.U. 2011, nr 33, poz. 166).
- Zobacz: strona „Obszary regulowane prawnie”.
A Status akredytacji oraz aktualność zakresu akredytacji można potwierdzić na stronie internetowej PCA (www.pca.gov.pl); numer naszej akredytacji AB 934 dla laboratoriów badawczych akredytowanych w odniesieniu do PN-EN ISO/IEC 17025:2018-02.
